woensdag 29 maart 2017

Joseph Szigeti, Sir Thomas Beecham: Mendelssohn (Columbia, 1933)


Joseph Szigeti (05.09.1892 - 19.02.1973): Hongaars violist. Wonderkind. Studeerde in Budapest bij Jenö Hubay. 
Ferruccio Busoni werd zijn vriend en mentor, had een grote invloed op hem en maakte dat Szigeti de klassieke muziek serieus nam.
1913: na een aanval van tuberculose naar een Zwitsers sanatorium (Davos). Daar begon een levenslange vriendschap met Béla Bartók.
1917: benoemd tot professor aan het conservatorium van Genève
1919: huwelijk met Wanda Ostrowska. Hun dochter Irene trouwde in 1940 met pianist Nikita Magaloff.
1925: debuut in Amerika, op uitnodiging van Leopold Stokowski
1939: Szigeti emigreerde naar Amerika (Californië).
1960:  stopte als uitvoerend musicus, emigreerde naar Zwitserland, ging lesgeven.



Sir Thomas Beecham (29.04.1879 - 08.03.1961): Engels dirigent en impresario. Had les in compositie maar was in wezen autodidact, werd daarom soms door collega's als "amateur" beschouwd. Debuut als dirigent in 1899. Stichtte in 1906 het New Symphony Orchestra (het latere Royal Albert Hall Orchestra) en in 1909  het Beecham Symphony Orchestra, een jong orkest met o.a. Albert Sammons, Lionel Tertis en Eric Coates. Dankzij het kapitaal van zijn vader kon hij operavoorstellingen organiseren met sterren als Feodor Chaliapin en assistent-dirigenten als Bruno Walter en Percy Pitt. In 1915 vormde hij het Beecham Opera Company. In 1916 werd hij geridderd (Sir) en volgde hij zijn vader op als baronet. 
Enkele highlights:
1915-1920: Hallé Orchestra
1915-1919: London Symphony Orchestra
1932-1939: London Philharmonic Orchestra (opgericht samen met Malcolm Sargent)
1941-1944: Seattle Symphony Orchestra
1946-1961: Royal Philharmonic Orchestra (door hemzelf opgericht)



Ik heb de plaatkanten gewoon achter elkaar geplakt, dus zoals men het in die tijd afspeelde. Dat leidt soms tot aparte overgangen, omdat de melodie soms stopt en dan weer doorgaat, of omdat enkele akkoorden herhaald worden.



Felix Mendelssohn: Vioolconcert in e op.64:
1  allegro molto appassionato    12:15
2  andante    8:15
3  allegro non troppo - allegro molto vivace    6:20
Joseph Szigeti, viool
London Philharmonic Orchestra o.l.v. Sir Thomas Beecham
78t 30 cm: Columbia LX 262-265   
CAX 6932-2; 6933-2; 6934-1; 6935-2; 6936-1; 6937-1; 6938-1
Opname 27-09-1933
Totale tijd:   26:51

Nicolo Paganini: 
4  Capriccio no.9 "La chasse"    2:57
Joseph Szigeti, viool
78t 30 cm: Columbia LX 293  CAX 6939-1
Opname 27-09-1933

Download mp3

dinsdag 21 maart 2017

Serge Koussevitzky, BSO: Haydn (HMV, 1929)


Serge Koussevitzky (Vyshny Volochyok, 26.07.1874 - Boston 04.06.1951): dirigent, componist en contra-bassist. Opgeleid in Moskou, studeerde contrabas en muziektheorie bij Rambusek.
1894-1905: werd contrabassist in het Bolshoi Theaterorkest 
1905: Studeerde in Berlijn bij Arthur Nikisch
1908: debuut in Berlijn - hij had zelf de Berliner Philharmoniker gehuurd.
1909: stichtte zijn eigen orkest in Moskou en richtte een uitgeverij op: "Éditions Russes de Musique" met o.a. Scriabin, Stravinsky, Rachmaninoff en Medtner in zijn catalogus.
1909-1920: trad op in Europa als contrabassist-virtuoos
1917-1920: dirigent van het Staats-Filmharmonisch Orkest van Petrograd
1921-1929: hij organiseerde in Parijs de Concerts Koussevitzky.
1924-1949: dirigent van het Boston Symphony Orchestra. Hij maakte dit orkest tot een van de leidende orkesten van Amerika.
Koussevitzky was een groot voorvechter van eigentijdse muziek. Hij bestelde een groot aantal composities bij vooraanstaande componisten als Honegger (Pacific 231), Gershwin (2e rapsodie), Roussel (Suite in F). Voor de 50ste verjaardag van het Boston Symphony Orchestra bestelde hij o.a. bij Ravel (pianoconcert in G), Prokofjev (4e symfonie), Hindemith (concert voor strijkers en blazers) en Stravinsky (Symphonie de Psaumes).

De "Surprise" Symfonie van Haydn is de tweede van de 12 Londense symfonieën. Na ca. 0:40 in het tweede deel komt het plotseling hard gespeelde akkoord, waar de symfonie zijn naam aan te danken heeft.


Joseph Haydn: Symfonie no.94 in G "Surprise" H.I/94 (1791)    20:36
1  adagio cantabile - allegro vivace    6:09
2  andante    7:11
3  allegro molto    3:47
4  allegro molto    3:29
Boston Symphony Orchestra o.l.v. Serge Koussevitzky
78t 30 cm: HMV D 1735-1737   (6-0777~80; 6-0776; 6-0781)
CVE 48983; 48986; 48984-T1; 48985; 48987-T1; 48988
Opname Boston, 22-04-1929

Download mp3

vrijdag 10 maart 2017

Kolisch Quartet: Mozart KV 589 (Victor, 1938)


Het Kolisch Strijkkwartet werd in 1920 opgericht in Wenen, oorspronkelijk als het Wiener Streichquartett, gecoached door Arnold Schönberg.

De bezetting:

Rudolf Kolisch (20.07.1896 - 01.08.1978), eerste viool. Hij studeerde viool bij Ottokar Sevcik, compositie bij Franz Schreker en directie bij Franz Schalk. In 1919 begon hij te studeren bij Arnold Schönberg, die zijn zwager werd.  Die liet Kolisch spelen in de Verein für musikalische Privataufführungen, waaruit het Wiener Streichquartett ontstond dat zowel Schönbergs muziek als het traditionele kwartetrepertoire uitvoerde volgens de principes van Arnold Schönberg. Rond 1927 ontstond het Kolisch Quartet. Veel componisten zoals Alban Berg, Anton Webern, Béla Bartók en natuurlijk Arnold Schönberg zelf, hebben muziek voor dit kwartet geschreven. Het kwartet strandde in Amerika in het begin van de oorlog, waarna het  spoedig ontbonden werd omdat de leden zekerheid zochten in de Amerikaanse symfonie-orkesten. Kolisch nam in 1944 het leiderschap over van het befaamde Pro Arte Quartet.
Lees meer over hem op Wikipedia.



Felix Khuner (1906-1991): tweede violist, kwam in 1927 bij het kwartet. Lees ook over hem op Wikipedia.

Eugene Lehner (1906-1997): eigenlijke naam Jenö Léner, maar een andere dan de beroemde primarius van het Léner Strijkkwartet. Studeerde viool bij Jenö Hubay en compositie bij Zoltan Kodály. Hij speelde altviool van 1926-1939 in het Kolisch Kwartet, speelde daarna 39 jaar in het Boston Symphony Orchestra. Gaf ook veel les, o.a. aan het Juilliard Quartet en aan ons eigen Schönberg Kwartet, lees daarover hier.

Benar Heifetz, cello (van 1927-1939).

Het kwartet heeft opnamen gemaakt voor Columbia: 
Wolff: Italiaanse serenade (1929)
Mozart: kwartetten KV 465 (1940) en KV 575 (1934) 
Schubert: kwartetten no.13 en 15 (1934) en de Quartettsatz in c. (1934)
Bartok: Strijkkwartet no.5, helaas niet uitgebracht (1940)
Arnold Schönberg: de 4 strijkkwartetten (1936-37)

Voor Victor:
Mozart: Kwartet KV 589 (1938).



Wolfgang Amadeus Mozart: Strijkkwartet no.22 in Bes KV 589 (1790)
1  allegro    8:19
2  larghetto    6:08
3  moderato    7:26
4  allegro assai    3:34
Kolisch Quartet
78t 30 cm: Victor M-407   14626-14628   09704-9
Opname RCA-Victor studio's California, 1938
Totale tijd:   25:27

Download mp3