maandag 25 december 2017

Léner String Quartet 9: Beethoven (Columbia, 1926)


Het Léner String Quartet uit Hongarije werd opgericht in 1918 door Jenö Léner (24.06.1894 - 29.11.1948) en bestond in de originele bezetting tot 1941. Vanaf 1942 werd in wisselende samenstellingen gespeeld, tot de dood van Jenö Léner in 1948. 
Een van de beroemdste kwartetten in de periode tussen de twee wereldoorlogen, in de romantische traditie.
Het kwartet begon in 1922 met het maken van opnamen. 
Het is het eerste strijkkwartet dat complete opnamen maakte van alle strijkkwartetten van Beethoven, een project dat werd begonnen in 1926, vanwege Beethoven's 100e sterfjaar in 1927. 

De samenstelling van het kwartet in de periode 1918-1941:
Jenö Léner, eerste viool;
Jószef Smilovits, tweede viool;
Sándor Roth, altviool;

Imre Hartmann, cello.

De kwaliteit van de platen is niet optimaal, dat is met name aan het begin van het eerste deel te horen. Maar voor een opname van 91 jaar geleden klinkt het na bewerking alleszins redelijk.



Beethoven: Strijkkwartet in F no.1 op.18 no.1 (1799)
1  allegro con brio    6:45
2  adagio affettuoso ed appasionato    7:48
3  scherzo - allegro molto    2:37
4  allegro    5:20
Léner String Quartet
78t 30 cm: Columbia L 1842-1844   (W)AX 2043-2046; 2052-2053
Opname 1-3: 25.10.1926
Opname 4: 27.10.1926
Totale tijd:   22:30

Download mp3

woensdag 20 december 2017

Instruments of the orchestra 2: Sir Malcolm Sargent (HMV, 1947)


Instruments of the orchestra

In mijn vorige post heb ik 2 platen uit ca. 1926 gepost met deze titel
Ik heb eens onderzocht wat er in de periode van de 78t.plaat nog meer is uitgebracht op dit gebied, en op welke labels. Ik kom tot de volgende opnamen:

1921: HMV D 555-558 (akoestische opnamen)
1926: HMV C 1311-1312 
1928: Columbia 9421-9422.
1942: Columbia 71607-D; 71608-D.
1947: HMV C 3619-3622, onder leiding van Sir Malcolm Sargent (deze upload).

Op mijn blog staan een aantal opnamen van Malcolm Sargent als dirigent: kijk rechts bij Labels, scroll naar Sargent Malcolm en je kunt er 6 opnamen met muziek van Coleridge- Taylor, Vaughan Williams, Haydn, Eck, Mozart en Britten downloaden. 
Op mijn blog 78 toeren opera/zang staan ook opnamen van hem als koordirigent, in Bach, Holst en Händel (w.o. live-opnamen uit 1926).



Het is onduidelijk wat precies de leiding van Sir Malcolm Sargent inhoudt bij deze opnamen. Mogelijk is hij verantwoordelijk voor de repertoirekeuze, mogelijk speelt hij zelf de pianobegeleiding, want hij was een goed pianist. 
In ieder geval erg leuk om opnamen te horen van Lionel Tertis, John Amadio, Frederick Thurston, Archie Camden, Dennis Brain en Sidonie Goossens.

Instruments of the orchestra
Recorded under the direction of Sir Malcolm Sargent
78t 30 cm: HMV C.3619-3622
Totale tijd:   32:47 

   Strings + celesta
1  Viool: Jean Pougnet
    Altviool: Lionel Tertis

2  Cello: Anthony Pini
    Contrabas: James W. Merritt
    Celesta: Hubert Greenslade

    Woodwind
3  Fluit: John Amadio
    Piccolo: John Amadio
4  Hobo: Peter Newbury
    Cor Anglais: Peter Newbury
5  Klarinet: Frederick Thurston
    Basklarinet: Walter Lear
6  Fagot: Archie Camden
    Contrafagot: Vernon Elliott

    Brass
7  Hoorn: Dennis Brain
    Trompet: Harry Mortimer
    Trombone: Stanley Brown
    Tuba: William Scannell

    Harp en percussie
8  Harp: Sidonie Goossens
    Percussie: J. Bradshaw
    Slagtrommel, bastrommel, bekkens, triangel, castagnetten, tamboerijn
    Xylofoon
    Klokkenspel
    Gong
    Bellen


Nr.
Titel
Matrijsnr.
HMV
Opname
Tijd
1
Strings 1
2EA.12132-3
C.3619
1947 08 22
4:03
2
Strings 2; celesta
2EA.12164-1
1947 07 07
4:09
3
Woodwinds 1
2EA.11984-1
C.3620
1947 05 14
4:24
4
Woodwinds 2
2EA.11985-1
1947 05 14
3:23
5
Woodwinds 3
2EA.11987-1
C.3621
1947 05 14
4:01
6
Woodwinds 4
2EA.12133-1
1947 06 17
3:52
7
Brass
2EA.11986-1
C.3622
1947 05 14
4:39
8
Harp; percussie
2EA.12134-1
1947 06 17
4:16

Download mp3

vrijdag 15 december 2017

Instruments of the Orchestra: HMV 1311-1312 (1926)


Twee platen die o.a. in het onderwijs werden gebruikt om kinderen de instrumenten van het symfonie-orkest bij te brengen. En dat alles op slechts 4 plaatkanten. Dat leidt soms tot merkwaardige keuzes: piano, saxofoon, xylofoon en marimba ontbreken, en de harp wordt ingedeeld bij de percussie-sectie. 
De platen zijn waarschijnlijk in 1926 opgenomen, aan de catalogusnummers te zien.
De 2 scans komen uit een catalogus, "The Gramophone in School" uit 1930. Daar staat precies vermeld welke fragmenten gespeeld worden (helaas niet door wie) en op welke andere HMV-platen je complete delen kunt beluisteren.
Bijzonder is verder dat elk fragment eindigt met een uitloopgroef, je moest dus steeds de naald een eindje verderop zetten om naar het volgende fragment te gaan. Bij de digitalisering heb ik alles per plaatkant gewoon aan elkaar gemonteerd.





Instruments of the Orchestra:

1  String section:    2:46
    violin - viola - cello - double bass

2  Wood wind section:    2:50
    piccolo - flute - oboe - cor anglais - clarinet - bassoon - wood wind ensemble

3  Brass wind section:    3:21
    french horn - trumpet - tenor trombone - bass trombone - tuba brass ensemble

4  Percussion section:    3:05
    timpani - side drum - cymbals - tambourine - castanets - glockenspiel - 
    tubular bells - celesta - harp

78t 30 cm: HMV C 1311-1312   (09401; 09402; 09408; 09403
Cc 9531-2A; 9532-1; 9533-4; 9534-2

Download mp3

zondag 10 december 2017

Lorenzo Molajoli: Respighi (Columbia, 1928)


Lorenzo Molajoli (Rome, 1868 - Milaan, 04.04.1939): Italiaanse operadirigent. Opgeleid aan de Accademia di Santa Cecilia in Rome. Hij debuteerde in 1891. 
Van 1926-1932 was hij de 'huisdirigent' van Columbia (dus wat Gustave Cloez was voor de Franse Columbia, Carlo Sabajno voor de Italiaanse HMV, Piero Coppola voor de Franse HMV en Landon Ronald voor de Engelse HMV). Molajoli's taak was om veel complete opera's op te nemen, nu dat vanwege de elektrische opnamen (dus met microfoon) in veel betere kwaliteit mogelijk was. 
In 1916 en verder tussen 1927 en 1932 nam hij ca. 25 complete en verkorte opera's voor Columbia op. Ook begeleidde hij talloze zangers en zangeressen en nam een serie ouvertures en korte orkestwerken op. 
Geweldige operadirigent! En Respighi doet hij ook erg sfeervol.



Ottorino Respighi: Fontane di Roma (1916)
1  La fontana di Valle Giula all' Alba    3:59
2  La fontana del Tritone al mattino    2:52    
3  La fontana di Trevi al meriggio    3:58
4  La fontana di Villa Medici al tramonto    4:34
Symfonie Orkest Milaan o.l.v. Lorenzo Molajoli
78t 30 cm: Columbia 9833-9834    (W)BX 331; 335; 346; 349
Totale tijd:   15:23


Nr
Fontein
Matrixnr.
Opname
Bestelnr.
1
Valle Giula all' Alba
WBX 331
1928 09 28
9833
2
Tritone al mattino
WBX 335
1928 10 01
3
Trevi al meriggio
WBX 346
1928 10 04
9834
4
Villa Medici al tramonto
WBX 349
1928 10 05

Download mp3

dinsdag 5 december 2017

Max Strub 2: Beethoven vioolconcert (Electrola, 1939)


Max Strub (Mainz, 28.09.1900 - Bad Oeynhausen, 23.03.1966): Duits violist.
Opgeleid aan het conservatorium van Keulen als leerling van Bram Elderling (1865-1943), een leerling van Joseph Joachim. 
Daarna concertmeester onder Fritz Busch bij de opera van Stuttgart en vervolgens vanaf 1922 concertmeester van de Staatskapelle Dresden, ook onder Fritz Busch
1924-1928: leidde de vioolklas van de Staatliche Musikschule Weimar
1927: concertmeester Staatskapelle Weimar. Richtte zijn eerste Strub-Quartett op (met Josef Krips, Rudolf Nel en Hans Schrader)
Concertmeester van de Berliner Staatskapelle o.l.v. Otto Klemperer
1934-1945: gaf les aan de Berliner Musikhochschule
1934: speelde in het Elly Ney trio (Elly Ney, piano; Ludwig Hoelscher, cello)
1938: vormde een trio met Adrian Aeschbacher, piano en Gaspar Cassado, cello
1946: hij richtte mede de Nordwestdeutsche Musikakademie Detmold (tegenwoordig: HochSchule für Musik Detmold) op
In de jaren '50 had Strub opnieuw een pianotrio met Hans Richter-Haaser, piano en Hans Münch-Holland, cello.

Karl Böhm (Graz, 28.08.1894 - Salzburg, 14.08.1981): Oostenrijks dirigent. Afgestudeerd jurist (1919) voordat hij voor de muziek koos. Conservatorium in Graz en Wenen, had o.m. les van Eusebius Mandyczewski (vriend van Brahms). Werkte met Karl Muck, Bruno Waltrer en Hans Knappertsbusch.
1927-1931: Darmstadt
1934-1943: Opera Dresden (opvolger van Fritz Busch die gevlucht was voor de Nazi's).
Böhm had een speciale band met Alban Berg, dirigeerde Wozzeck in 1928 in bijzijn van Berg. Ook had hij een speciale band met Richard Strauss, die Die schweigsame Frau (1935) en Daphne (1938) aan Böhm opdroeg. 
Vanwege zijn Nazi-sympathieën kreeg hij een dirigeerverbod van 1945-1947.
1950-1954: Teatro Colón, Buenos Aires
1954-1956: Wiener Staatsoper
Böhm was vanaf 1957 succesvol in de Metropolitan, dirigeerde vanaf 1962 in Bayreuth, verscheen ook veel op de Salzburger Festspiele.
1967: benoemd als eredirigent van de Wiener Philharmoniker

Karl Böhm heeft erg veel opnamen gemaakt: vanaf 1935 voor HMV/Electrola, na de oorlog voor HMV, Decca, Vox, Philips, Urania en vanaf 1960 DGG.

Een opname uit 1939 op 5 dubbelzijdige 30 cm en één enkelzijdige Electrola. Ik heb er veel werk aan gehad: er zit af en toe een soort schilfertje in het schellak, die harde tikken veroorzaakt. Verder was deel 2 extreem zacht opgenomen. 
Aardig is dat Strub cadensen speelt die ik niet ken. Wie weet welke cadensen hij speelt? 
Overigens is mijn all-time favoriete uitvoering van dit concert die van Herman Krebbers o.l.v. Willem van Otterloo, een Philips-opname uit 1952. 



Ludwig van Beethoven: Vioolconcert in D op.61 (1806)
1  deel 1: allegro ma non troppo    21:57
2  deel 2: larghetto; deel 3: rondo - allegro    20:39
Max Strub, viool; Sächsische Staatskapelle o.l.v. Karl Böhm
78t 30 cm: Electrola DB 5516-5520; DBS 5521
2RA.4130-2; 31-1; 32-2; 33-2; 34-2; 35-3; 36-1; 37-1; 38-3; 39-2; 40-2
Opname 29.06.1939
Totale tijd:   42:36

Download mp3

donderdag 30 november 2017

Peter van Anrooy, Residentie Orkest (HMV, 1929)

Peter van Anrooy, 1917

Peter van Anrooy (Zaltbommel, 13.10.1879 - Den Haag, 31.12.1954), dirigent en componist. 
1890-1899: Studeerde aan de Toonkunst Muziekschool Utrecht viool bij Simon van Adelberg en compositie bij Johan Wagenaar. Ging naar Moskou om directie bij Willem Kes te studeren en compositie bij Sergei Taneyev. Was vervolgens violist in Glasgow (met Kes als dirigent). 
1902-1903: violist Tonhalle Orchester Zürich
1905-1911: dirigent Groninger Orkest Vereeniging
1911-1917: dirigent Arnhemse Orkest Vereeniging
1917-1935: dirigent Residentie Orkest te Den Haag. Helaas heeft hij veel te verduren gehad van de plaatselijke pers, die een hetze tegen hem voerde omdat hij (naar hun mening) te avontuurlijk programmeerde, met ook eigentijdse muziek, onder wie veel Nederlandse componisten.


Peter van Anrooy met het Residentie Orkest, 1925

Van Anrooy was een principiële man. Zo weigerde hij (en met hem 25 orkestleden) in januari 1937 bij een galaconcert voorafgaand aan het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard, in aanwezigheid van Koningin Wilhelmina, het nazistische Horst-Wessel-Lied te dirigeren. De Duitse diplomaten die bij het concert aanwezig waren, hadden dit geëist. Het lied werd wel degelijk gespeeld (!!!), maar Van Anrooy werd vervangen door C.L. Walther Boer, dirigent van de Koninklijke Militaire Kapel.

Van 1947 tot vlak voor zijn dood verzorgde hij voor de AVRO een hoog gewaardeerd radioprogramma: "Inleiding tot muziekbegrip".



Deze markante man heeft helaas maar 3 plaatopnamen gemaakt. 
Dit zijn de eerste opnamen van het Residentie Orkest Den Haag, en buiten een 25 cm plaat met het Wilhelmus en Wien's Neerlands bloed, de enige opnamen die Peter van Anrooy gemaakt heeft. Er staan in ieder geval geen andere opnamen genoemd in "His Master Voice / De stem van zijn meester: The Dutch catalogus" (Alan Kelly, Jacques Klöters, Greenwood Press, 1997).

In 1900 componeerde Peter van Anrooy de Piet Hein Rhapsodie, gebaseerd op het bekende lied over de Zilvervloot. Aardig om deze compositie te kunnen horen, door hemzelf gedirigeerd, met zijn eigen Residentie Orkest.


Peter van Anrooy: Piet Hein Rhapsodie    8:18
Residentie Orkest o.l.v. Peter van Anrooy
78t 30 cm: HMV FD 16   (32-996/7)   CD 8829-1/8830-2
Opname 17-10-1929

Edvard Grieg: uit "Sigurd Jorsalfar": Huldigings Marsch    7:46
Residentie Orkest o.l.v. Peter van Anrooy
78t 30 cm: HMV FD 17   (32-998/9)   CD 8817-2/8818-2
Opname 15-10-1929

Download mp3

zondag 26 november 2017

Frits Schuurman, Residentie Orkest (Decca, ca. 1946)

Frits Schuurman, 40 jarig jubileum R.O. (1944)

Frits Schuurman (Nijmegen, 25.06.1898 - Durban, 23.09.1972): Nederlands dirigent en componist. Studeerde o.a. bij Hendrik Andriessen, Conservatorium Amsterdam (Sem Dresden; hij slaagde in 1921) en bij Albert Roussel (Parijs). 
Hij trok een periode door Frankrijk, Spanje, Portugal, Marokko en keerde in 1926 in Nederland terug.
1931-1938: dirigent Haarlemse Orkest Vereniging, dirigeerde ook het mannenkoor Koninklijke Liedertafel Zang en Vriendschap
1938-1949: dirigent Residentie Orkest, als opvolger van Peter van Anrooy
1949: werd dirigent in Johannesburg
Hij componeerde orkestmuziek en liederen.
Hij was getrouwd met violiste Maria Neuss (achter-achterkleinkind van Antonin Dvorák).



Het is moeilijk om informatie over deze dirigent te vinden. Terwijl hij toch een behoorlijke tijd dirigent is geweest van het Residentie Orkest. Zelfs in het herdenkingsboek van het Residentie Orkest bij het 100-jarig bestaan (Risico en vertrouwen, door Sytze Smit, 2004) komt Frits Schuurman er erg bekaaid af. Overigens: ook aan Peter van Anrooy wordt in dat boek nauwelijks aandacht besteed: een gemiste kans.

De Decca-platen zijn vermoedelijk van 1946, en van erg slechte kwaliteit. Na de oorlog moesten er, als je een nieuwe plaat kocht, oude platen ingeleverd worden, omdat er gebrek aan schellak was. Het was wel weer een uitdaging om de ergste ruis eruit te krijgen zonder te veel verlies van geluidskwaliteit.
De repertoirekeuze is interessant, Bartók en De Falla.
Als het klopt dat de platen in 1946 opgenomen zijn horen we Sam Swaap als concertmeester: hij heeft Concentratiekamp Theresienstadt overleefd, werd door het Residentie Orkest uitgenodigd zijn oude positie weer in te nemen en speelde op 25 november 1945 zijn eerste concert. Overigens verliet hij het Residentie Orkest weer in 1949.



Residentie Orkest o.l.v. Frits Schuurman:

1  Béla Bartók: Roemeensche dansen    7:09
    78t 30 cm: Decca X 10038   AM 1004 / 1005

    Manuel de Falla - "El Amor Brujo":
2  Pantomime en Andantino    4:39
3  Danza ritual del fuego    3:57
    78t 30 cm:  Decca X 10039   AM 1006 / 1007

Download mp3

dinsdag 21 november 2017

Samuel Dushkin, Igor Stravinsky: Vioolconcert in D (DGG, 1935)


Het vioolconcert in D werd door Igor Stravinsky (een van mijn favoriete componisten) gecomponeerd in 1931. De Amerikaanse componist en diplomaat Blair Fairchild (1877-1933) had het concert bij Stravinsky besteld voor zijn beschermeling, de Pools-Joodse violist Samuel Dushkin. Dushkin werkte nauw met Stravinsky samen bij de totstandkoming van het vioolconcert. 
De première werd op 23 oktober 1931 live uitgezonden via de radio, vanuit de Philharmonie in Berlijn, met het Berlijns Radio Symfonie Orkest, Samuel Dushkin als violist en Igor Stravinsky als dirigent. Dushkin speelde ook de première in Amerika in januari 1932 o.l.v. Sergei Koussevitzky met het Boston Symphony Orchestra. (Stravinsky verdiende $7000 + 10% royalties met de compositie, Dushkin verdiende bij de première $250,- + het alleenrecht het vioolconcert te spelen voor een periode van 2 jaar).
Dushkin maakte ook de eerste opname van dit concert in 1935, met Stravinsky als dirigent van Les Concerts Lamoureux (deze opname dus).

Samuel Dushkin (Suwalki, 13.12.1891 - New York, 24.06.1976): Pools-Joodse violist, componist en docent. Opgeleid aan het conservatorium van Parijs, had ook les van Leopold Auer en Fritz Kreisler. 
1918: debuut in Europa
1924: debuut in Amerika met de New York Symphony Orchestra o.l.v. Walter Damrosch
1924: Amsterdam: gaf de première van de orkestversie van Tzigane (Ravel) met het Concertgebouworkest o.l.v. Pierre Monteux
Hij werkte meer samen met Stravinsky (Duo Concertante; Divertimento) en trad ook regelmatig samen met hem op.

Dit is een Polydor-opname uit 1935, her-uitgebracht op DGG in de serie "Musica Nova". 



Igor Stravinsky: Vioolconcert in D (1931)
1  Toccata    5:51
2  Aria 1    4:12
3  Aria 2    4:29
4  Capriccio    6:01
Samuel Dushkin, viool
Concerts Lamoureux o.l.v. Igor Stravinsky
78t 30 cm: DGG 69614 - 69616
GEP 771, 772, 768, 767, 769, 770
Opname Parijs, 28+29.10.1935
Totale tijd:   20:33

Download mp3

donderdag 16 november 2017

Hans Knappertsbusch 4: Haydn (Electrola, 1941)


Hans Knappertsbusch (Elberfeld, 12.03.1888 - München, 25.10.1965): Duits dirigent. Studeerde filosofie in Bonn en directie aan het conservatorium van Keulen bij Fritz Steinbach (1855-1916), de leraar van o.a. Fritz Busch, Karl Elmendorff, Albert van Raalte en Erwin Schulhoff. Enkele highlights uit zijn dirigentenloopbaan:
1913-1918: Elberfeld
1918-1919: Leipzig
1919-1922: Dessau
1922-1935; 1945: Bayerisches Staatsorchester. In 1935 moest hij van Hitler het veld ruimen. 
"Kna"  was een uitgesproken tegenstander van de Nazi's, wat leidde tot veel aanvaringen, maar hij bleef tijdens de oorlog in Duitsland.
1937: dirigeerde in Londen Salome
Na de oorlog dirigeerde hij regelmatig in Bayreuth (Festspiele) en in Wenen (Wiener Philharmoniker). 
Met name beroemd als dirigent van Richard Wagner, Richard Strauss, Anton Bruckner en Johannes Brahms.
1918-1938: huwelijk met Ellen Neuhaus, die in 1938 stierf. 
Een discografie van zijn opnamen is hier te vinden.

Een hele mooie heldere opname! Prachtig uitgevoerd.



Joseph Haydn: Symfonie no.94 in G (Paukenslag) (1791):
1  adagio cantabile - vivace assai    6:44
2  andante    6:31
3  menuetto    4:27
4  allegro molto    3:59
Berliner Philharmoniker o.l.v. Hans Knappertsbusch
78t 30 cm: Electrola DB 5671-5673
2RA.5224-2; 5225-1; 5226-3; 5227-2; 5228-2; 5229-2
Opname Berlijn, 30.10.1941
Totale tijd:    21:41

Download mp3

zaterdag 11 november 2017

Kammermusikkreis Scheck-Wenzinger: Bach (Electrola, 1939)

Gustav Scheck, Fritz Neumeyer, August Wenzinger
de Kammermusikkreis Scheck-Wenzinger was een ensemble dat vanaf 1930 tot in de jaren '50 d.m.v. talrijke concerten en plaatopnamen bijdroeg tot de heropleving van barokmuziek In deze upload twee 78t.platen met het concert voor 2 klavecimbels BWV 1060 van J.S. Bach. Helaas is niet te herleiden wie de twee klavecimbelspelers zijn, waarschijnlijk is Fritz Neumeyer een van de twee.
Een prachtige opname!

Gustav Scheck (München, 22.10.1901 - Freiburg im Breisgau, 19.04.1984): Duitse fluitist en directeur van de Musikhochschule in Freiburg
1930: stichtte samen met August Wenzinger de Kammermusikkreis Scheck-Wenzinger. 
1934-1945: gaf les aan de muziekhogeschool in Berlijn.
Tijdens de 2e wereldoorlog was hij lid van de Reichsmusikkammer.
1946-1964: directeur van de mede door hem heropgerichte Musikhochschule Freiburg.
1975: publiceerde een standaardwerk voor de dwarsfluit: Die Flöte und ihre Musik

August Wenzinger (Basel, 14.11.1905 - Metzerlen-Mariastein, 25.12.1996): Zwitserse cellist, viola da gamba-speler, docent en dirigent. Studeerde cello bij Paul Grümmer (Basel) en Emanuel Feuermann (Berlijn).
1929-1934: eerste cellist bij Bremer Stadtorchester
1934-1970: eerste cellist bij Allgemeine Musikgesellschaft Basel
1935-1965: Speelde met Gustav Scheck en Fritz Neumeyer in het Kammertrio für alte Musik
1933-1954: programmasamensteller van de Kasseler Musiktagen
1954-1958: dirigeerde de Cappella Coloniensis van de WDR in Keulen
1958-1966: dirigeerde Barok-opera's in Hannover



J.S. Bach: Concert voor 2 klavecimbels in c BWV 1060
1  allegro    5:17
2  adagio    5:03
3  allegro    3:43
78t 30 cm: Electrola EH 1296-1297   
2RA.4378-1; 4379-2; 4380-1; 4381-1
Opname ca. oktober-december 1939
Totale tijd:   14:03

Download mp3