vrijdag 30 september 2016

Rosa Spier, harp (Philips)


Rosa Spier (Den Haag, 07.11.1891 - Amsterdam, 08.07.1967): Nederlandse harpiste en docente.
1904: Haar eerste optreden. 
Nam les bij Otto Müller, solo-harpist van de Berliner Philharmoniker, die 's zomers in Nederland was. 
1909: studeerde af bij het Koninklijk Conservatorium Den Haag met een eerste prijs en een onderscheiding voor solospel.  
1910: harpiste bij het Arnhems Orkest
1912: harpiste bij het Utrechts Stedelijk Orkest
1913: harplerares aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag, en eerste harpiste bij het Residentie-Orkest.
1917-1923: Huwelijk met Jean Beek, dat op een scheiding uitliep. Hij was tijdens de huwelijksjaren haar agent.
1925: harpdocente aan het conservatorium te Amsterdam.
1932-1941: solo-harpiste bij het Concertgebouw. In mei 1941 moesten alle Joodse musici ontslagen worden. Ze moest onderduiken, haar huis werd leeggeroofd, een buurman kon de harp nog redden. Ze werd verraden en weggevoerd naar de concentratiekampen Westerbork en Theresienstadt. 
Na de bevrijding wilde ze niet terug naar het Concertgebouworkest, en koos voor het Radio Philharmonisch Orkest, een nieuw orkest met Sam Swaap (die ook in Theresienstadt had gezeten) als concertmeester. Daardoor was ze veel op de radio te horen.
Tot op hoge leeftijd heeft ze concerten gegeven.
Ze was initiatiefneemster, samen met haar vriendin Henriette Polak-Schwarz (1893-1974), voor de ontwikkeling van het naar haar genoemde Rosa Spierhuis in Laren, dat in 1969 (2 jaar na haar dood) geopend werd. Het is een verzorgingshuis, met een theaterzaal, waar oudere artiesten zo lang mogelijk hun vak kunnen blijven uitoefenen terwijl de zorg geregeld is.
In 2011 verscheen een biografie over Rosa Spier geschreven door Regina Ederveen: Weg van de harp.
Haar bekendste leerlinge is Phia Berghout (1909-1993), met wie ze samen ook opnamen gemaakt heeft.
Componist Leo Smit (1900-1943) heeft zijn trio voor fluit, altviool en harp (1926), kwintet voor fluit, viool, altviool, cello en harp (1928) en concertino voor harp en orkest (1934) aan Rosa Spier opgedragen.

Alphonse Hasselmans (Luik, 05.03.1845 - Parijs, 19.05.1912): Belgische harpist, componist en docent. Hij was van 1884-1912 docent aan het conservatorium van Parijs en heeft een generatie belangrijke Franse harpisten opgeleid, w.o. Lily Laskine.

Luigi Maurizio Tedeschi  (Turijn, 07.06.1867 - Varese, 1944): Italiaans harpist en componist. Haalde een graad in de natuurkunde maar besloot harpist te worden. Studeerde bij Angelo Bovio (Milaan) en Félix Godefroid (Parijs). Als componist was hij autodidact. Vanaf 1890 trad hij in Europa op als solist
1899: professor aan het conservatorium van Venetië
1902: professor aan het conservatorium van Milaan.
Hij componeerde een opera (Jocely, 1908) en ca. 50 stukken voor harp.



1  Alphonse Hasselmans: Gitana op.21 (Caprice for harp)    5:09
2  Alphonse Hasselmans: Étude Mélodique op.35    2:07
3  Luigi Maurizio Tedeschi: Conte à bébé op.20    1:50
Rosa Spier, harp
78t 30 cm: Philips N 12072 G   AA.12072.1/2 G

Download mp3

dinsdag 20 september 2016

Otto Klemperer: Beethoven symf. no.1 (Gramophone, 1924)

Otto Klemperer ca. 1920
Otto Klemperer (Breslau, 14.05.1885 - Zürich, 06.07.1973): Duitse dirigent en componist van Joodse afkomst. Studeerde aan het Hoch Conservatorium (Frankfurt) en Stern Conservatorium (Berlijn) bij James Kwast en Hans Pfitzner.
1905: ontmoeting met Gustav Mahler, de twee werden vrienden.
1907: werd dirigent van de Deutsche Opera in Praag, op aanbeveling van Mahler. Klemperer droeg die aanbeveling zijn hele leven bij zich.
1910-1912: Hamburg
1912-1913: Barmen
1914-1917: Opera Strasbourg
1917-1924: Opera Keulen
1919: Klemperer trouwde met de Duitse operazangeres Johanna Geisler (1888-1956)
1924-1927: Opera Wiesbaden
1927-1931: Kroll Opera Berlijn. Klemperer dirigeerde veel nieuwe composities: Uit het huis van de doden (Janacek), Erwartung (Schönberg), Oedipus Rex (Stravinsky), Cardillac (Hindemith)
1933: Klemperer emigreerde naar Amerika vanwege de Nazi's.
1933: werd music director bij de Los Angeles Philharmonic.  Hij kreeg last van manisch-depressieve stemmingsstoornissen.
1936: werd zowel gepasseerd als vaste dirigent in Philadelphia als in New York: Eugen Ormandy volgde Leopold Stokowski op in Philadelphia, John Barbirolli en Artur Rodzinsky werden benoemd als opvolgers van Arturo Toscanini in New York.
1939: operatie waarbij een hersentumor werd verwijderd. Hij bleef daardoor deels verlamd en raakte in een depressie.
Na de oorlog keerde Klemperer terug naar Europa.
1947-1950: Budapest Opera.
1950-1953: Montreal Symphony Orchestra
Zijn Amerikaans paspoort werd vanwege zijn linkse sympathieën niet verlengd, hij kon in Europa wel een Duits paspoort krijgen.
Gastdirigent bij veel orkesten: Concertgebouworkest Amsterdam, Koninklijk Deens Orkest, Radio Symfonie-orkest Keulen, Philharmonia Orchestra.
Vanaf 1959: chef-dirigent van het Philharmonia Orchestra
Klemperer componeerde o.m. 6 symfonieën, een mis, 9 strijkkwartetten, veel liederen en de opera Das Ziel.

De filler is een opname van het Wendling Quartet. Aan het matrijsnummer te zien is het eerder opgenomen dan 1924. Het Wendling Quartet is opgericht door Carl (of Karl) Wendling (Strasbourg, 10.08.1875 - Stuttgart, 27.03.1962), violist en docent. Hij had les van o.m. Carl Halir en Joseph Joachim. 
Vanaf 1909 heeft hij les gegeven aan het conservatorium van Stuttgart, in 1929 werd hij directeur van dit conservatorium. 

Rond 1922 was de bezetting:
Carl Wendling, 1e viool
Hans Michaelis, 2e viool
Philip Nuter, altviool
Alfred Saal, cello.
In 1928 blijkt Philip Nuter vervangen te zijn door Ludwig Natterer, maar ik weet niet in welk jaar de vervanging plaats vond.



Ludwig van Beethoven: Symfonie no.1 in C op.21 (1799-1800):
1  adagio molto - allegro con brio    7:45
2  andante cantabile con moto    7:18
3  menuetto: allegro molto e vivace    3:58
4  adagio - allegro molto e vivace    6:16
Kapelle der Staatsoper, Berlin o.l.v. Otto Klemperer
78t 30 cm: Gramophone 69760-3  B 20458-20464
1768as; 1769as; 1767as; 1766as; 1763as; 1764as; 1765as
Totale tijd:   25:17

5  Ludwig van Beethoven: Strijkkwartet op.18 no.5: Menuett    3:17
Wendling Strijkkwartet
78t 30 cm: Gramophone 69763   B 20465   34as

Download mp3

maandag 12 september 2016

Gerhard Taschner - Sarasate, Paganini (Odeon, 1942)


Gerhard Tascher (Jagerndorf, 25.5.1922 - Berlijn, 21.07.1976): Duits violist. Studeerde aanvankelijk viool bij zijn grootvader.
1929: debuteerde op z'n 7e in Praag met het 5e vioolconcert van Mozart.
1930-1932: studeerde bij Jenö Hubay (Budapest), daarna bij Bronislav Huberman en Adolf Bak (Wenen).
1932: speelde 3 concerten met het Weens Symfonieorkest o.l.v. Felix Weingartner.
1941: werd gekozen door Wilhelm Furtwängler als eerste concertmeester in de Berliner Philharmoniker.
1943: trouwde met Gerda Nette-Rothe (1906-2012), die zich daarna Gerda Nette-Tascher noemde. Hij was 21, zij 37.
Na de oorlog vormde hij een trio met Walter Gieseking, piano en Ludwig Hoelscher, cello.
Wolfgang Fortner droeg zijn vioolconcert aan Taschner op, die het in 1947 ten doop hield en het werk bleef promoten. Ook droeg Fortner een vioolsonate aan Taschner op.
1950: werd benoemd tot professor aan de Hochschule für Musik in Berlijn.
In begin jaren '60 trok hij zich terug van het concertpodium vanwege rugproblemen.
Aan het einde van zijn leven kreeg hij psychische problemen en werd hij alcoholist. Hij stierf aan levercirrhose.
Hij heeft weinig platen opgenomen, wel zijn er in 1997 radio-opnamen uitgebracht.

De Odeonplaat uit 1942 die ik heb is in matige staat, met veel krasjes en meer ruis naarmate de plaatkant vordert. 
Taschner was toen dus 19 en nog net niet getrouwd met de pianiste die we horen op de plaat.


1  Pablo de Sarasate: Romanza Andaluza op.22 no.1    4:33
2  Niccolò Paganini: Sonate no.12 in e op.3 no.6    3:35
Gerhard Taschner, viool; Gerda Nette-Rothe, piano
78t 30 cm: Odeon O-8766-a/b   xxB 8918-2 / xxB 8919-4
Opname 11-03-1942

Download mp3