woensdag 29 februari 2012

Ida Haendel, Rafael Kubelik: Bruch (HMV, 1948)

Ida Haendel

Ida Haendel (25.12.1928): Pools violiste. Won op haar 7e het Wieniawski Concours. Had daarna les van Carl Flesch en George Enesco. Het gezin emigreerde voor de 2e wereldoorlog naar Engeland. Ze trad als 10-jarige in 1937 op in de Royal Albert Hall, onder Sir Henry J. Wood (Beethoven vioolconcert). Na de 2e wereldoorlog nam haar carrière een grote vlucht. Ze woonde achtereenvolgens in Canada en Florida. In 1970 verscheen een autobiografie: Woman with violin. In 1991 werd ze Commander of the order of the British Empire. Lees meer op Wikipedia.
Rafael Kubelik (29.06.1914 - 11.08.1996): Tsjechisch dirigent en componist. Zoon van de beroemde violist Jan Kubelik (05.07.1880 - 05.12.1940). Ging in 1928 naar het Conservatorium in Praag, slaagde in 1933 voor viool, compositie en directie. Debuut als dirigent in 1934 (Tsjechisch Ph.O.). Begeleidde zijn vader op tournees door Europa en de V.S. in 1934-1936  als pianist! Was o.m. van 1936-1939 en 1942-1948 dirigent van het Tsjechisch Philharmonisch Orkest te Praag. Moedige rol t.o.v. de Nazi's en het communistische regime in Tsjecho-Slowakije. Emigreerde na de communistische machtsovername uit Tsjechië, keerde pas op uitnodiging van Václav Havel in 1990 terug. Lees een uitgebreide biografie over hem op Wikipedia.

Rafael Kubelik

Max Bruch: Vioolconcert no.1 in g op.26 (1866-67):
1  Vorspiel (allegro moderato) + adagio    16:41
2  Finale (allegro energetico)    6:48
Ida Haendel, viool
Philharmonia Orchestra o.l.v. Rafael Kubelik
78t 30 cm: HMV C.7733-5   2EA.13310-5
Opname 04 / 12.10.1948
Totale tijd:  23:29

Download mp3

vrijdag 24 februari 2012

Walter Damrosch: Ravel Ma Mère L'Oye (Columbia, 1927)

Walter Damrosch

Walter Damrosch (30.01.1862 - 22.12.1950): Dirigent en componist, geboren in Duitsland. Zijn moeder was een sopraan, Zijn vader, Leopold Damrosch (1832-1885), was een beroemd violist en dirigent.  Ook zijn broer Frank (1859-1937) werd dirigent. Het gezin emigreerde in 1871 naar de Verenigde Staten. Leopold Damrosch richtte in New York Oratorio Society op in 1873 en het New York Symphony Society in 1878.  Dit orkest werd in 1903 omgedoopt tot N.Y. Symphony Orchestra; in 1928, (na fusie met de Philharmonic Society of N.Y.)  het Philharmonic-Symphony Society of N.Y. genoemd.
1884-1891: assistent dirigent Metropolitan Opera onder Anton Seidl
1885-1898: dirigent Oratorio Society (opvolger van zijn vader)
Vanaf 1885: dirigent New York Symphony Society (opvolger van zijn vader)
1887: studeerde directie bij Hans von Bülow in Frankfurt am Main
1891: nodigde Tchaikovsky uit, die met veel succes eigen werk dirigeerde.
1894-1899: stichtte Damrosch Opera Company in N.Y., dirigeerde dit gezelschap in uitvoeringen van Duitse opera's;
1900-1902: Metropolitan Opera
1902-1903:New York Philharmonic Orchestra
1903-1928: New York Symphony Society
1920: tournee New York Symphony Society Orchestra naar Europa (eerste keer dat een Amerikaans orkest een tournee door Europa maakte)
Damrosch was ook een pionier op het gebied van de radio: hij was van 1927-1947 muziekredacteur bij de NBC,  verzorgde vanaf 1923 veel concerten voor de radio, en had een radioprogramma van 1925: wereldpremière van het pianoconcert in F van Gershwin, door Damrosch besteld.
1928: wereldpremière van An American in Paris van Gershwin.
1928-1942, Music Appreciation Hour, waarin hij probeerde klassieke muziek populair te maken bij kinderen. Dat leverde hem overigens pittige kritiek op van Adorno, die Damrosch infantiliserend en autoritair vond.
Walter Damrosch heeft weinig plaatopnamen gemaakt: Bizet Carmen prelude in 1903; Brahms symfonie no.2 in 1928; Saint-Saëns balletmuziek King Henry VIII begin jaren '30.

Aardig om de verschillen te horen met de veel latere opname van Fernando Previtali uit 1949.  
Wat de opname betreft klinken de Columbia's uit 1927 helderder dan de sterk ruisende HMV's uit 1949. Wat interpretatie betreft neemt Damrosch wel een heel traag tempo in b.v. Le Petit Poucet vergeleken met Previtali, die ik toch veel sprookjesachtiger vind. Ook de balans in het orkest bij Damrosch lijkt wat scheefgetrokken te zijn. Maar boeiend om te horen!

1  Maurice Ravel: Ma Mère L'Oye, suite (1911)    17:42
    Pavane de la Belle au bois dormant
    Le Petit Poucet
    Laideronnette, Impératrice des Pagodes
    Les entretiens de la Belle et de la Bête
    Le jardin Féerique

2  Gabriel Pierné: Entrance of the Little Faun    2:49

New York Symphony Orchestra o.l.v. Walter Damrosch
78t 30 cm: Columbia 9516-8   (W)AX 983363-66; 68; 67
Opname 07-06-1927

Download mp3

zondag 19 februari 2012

Fernando Previtali: Ravel - Ma Mère l'Oye (HMV, 1949)


Ma Mère l'Oye is oorspronkelijk een uit 5 stukken bestaande reeks voor piano 4-handig, door Maurice Ravel (1875-1937) gecomponeerd in 1908-10 en geïnspireerd door de Sprookjes van Moeder de Gans. 
In 1910 maakte hij ook een versie voor 1 piano, voor zijn vriend Jacques Charlot. 
In 1911 orkestreerde Ravel de 5 delen tot een orkestsuite, in 1912 uitgebreid met 2 stukken en "interludes" tot een ballet. 
In deze versie van Fernando Previtali horen we de 5 stukken van de orkestratie uit 1911.
Fernando Previtali (1907-1985): Italiaans dirigent, m.n. van opera's. Studeerde in Turijn en later bij Franco Alfano. Enkele highlights:
1928-1935: assistent van Vittorio Gui in Florence
1935-1936: Genua
1936-1953: artistiek directeur en dirigent van het Radio Italiana Orchestra (RAI) 
1953-1973: artistiek directeur en dirigent van Accademia di Santa Cecilia.
Wie hebben dit werk eigenlijk opgenomen op 78 toeren?
Ik ben de CHARM database maar eens ingedoken - het zal niet compleet zijn, maar het geeft toch een indruk van wat er is uitgebracht: 

Dirigent
Orkest
Label
Datum
Albert Coates

HMV
25.11.1921; 25.04.1922
Walter Damrosch
N.Y. S.O.
Columbia
07 / 09-06-1927
Gabriel Pierné
O. Collone
Odeon
20-04-1928
Charles Strony
Trigentuor Lyonnais
HMV
01-05-1929
Piero Coppola
O. Soc. Conc. Conservatoire
HMV
21-03-1933
Albert Wolff

Polydor
1933
Howard Barlow
Col. Broadcasting S.
Columbia
13-09-1939
Sydney Beer
National S.O.
Decca
27-07-1945
Alberto Erede

Cetra
02-03-1946
André Kostelanetz

Columbia
10 / 12-04-1949
Fernando Previtali
London S.O.
HMV
19-04-1949
André Cluytens
O. Soc. Conc. Conservatoire
Columbia
20 / 21-10-1949

Fernando Previtali

Maurice Ravel: Ma Mère l'Oye - suite (1911)    17:47
1  Pavane de la Belle au bois dormant
2  Le Petit Poucet
3  Laideronnette, Impératrice des Pagodes
4  Les entretiens de la Belle et de la Bête
5  Le jardin Féerique
London Symphony Orchestra o.l.v. Fernando Previtali
78t 30 cm: HMV C.7824-5   2EA.13762-5
Opname 19-04-1949

Download mp3

donderdag 16 februari 2012

Jacqueline Blancard, Ernest Ansermet: De Falla (Parl. Odeon, 1942)

Manuel de Falla
Een tweede post met de Zwitserse pianiste Jacqueline Blancard (1909-1994), nu met het Orchestre de la Suisse Romande o.l.v. de Zwitserse dirigent Ernest Ansermet (1883-1969). Deze geweldige dirigent is op mijn blog 78 toeren opera en zang te vinden met de Psalmensymfonie van Stravinsky, een Decca-opname uit 1947. 

De Andalusische componist Manuel de Falla (1876-1946) componeerde Noches en los jardines de España in 1915 en droeg het stuk op aan de Spaanse pianist Ricardo Viñes (1875-1943). Het debuut werd in 1916 niet door Viñes maar door José Cubiles gespeeld met Enrique Fernández Arbós als dirigent. 
Het is een prachtig sfeervol stuk, wat op deze 3 78t.platen uit 1942 een mooie warme uitvoering krijgt.
Op mijn blog 33 toeren klassiek is een bijzondere LP met het complete ballet El sombrero de tres picos van De Falla te vinden, gedirigeerd door Jesús Arámbarri.

Manuel de Falla: Noches en los jardines de España (1915)    21:54
- En el Generalife
- Danza lejana
- En los jardines de la Sierra de Córdoba
Jacqueline Blancard, piano
Orchestre de la Suisse Romande o.l.v. Ernest Ansermet
78t 30 cm: Parlophone-Odeon PXO 7003-5   xxB 9054-9
Opname 20-10-1942

Download flac
Download mp3

maandag 13 februari 2012

Jacqueline Blancard, Charles Münch: Ravel (Polydor, 1938)


Jacqueline Blancard (1909-1994): Zwitsers pianiste. Er is moeilijk aan informatie over haar te komen. 

Charles Münch (1891-1968): in de Elzas (Duitse deel, na 1919 Frans) geboren dirigent en violist. Broer van dirigent Fritz Münch, neef van dirigent en componist Hans Münch. Zijn vader was organist en koordirigent Ernst Münch. Studeerde viool bij Carl Flesch (Berlijn) en Lucien Capet (Parijs). Was concertmeester onder Hermann Abendroth, Wilhelm Furtwängler en Bruno Walter. Debuut als dirigent in 1932. Daarna bij veel Franse orkesten gedirigeerd, o.a.:
1935-1938: dirigent van Société Philharmonique de Paris, daarna directeur;
1937-1946: Orchestre de la Société des Concerts du Conservatoire
1937-1945: gaf directie aan het Conservatoire de Paris
1949-1962: dirigent van Boston Symphony Orchestra
1951-1962: directeur van Tanglewood Music Festival
Münch was pleitbezorger van eigentijdse Franse muziek. Bevriend met Arthur Honegger, Albert Roussel, Francis Poulenc. 
Ravel schreef het concert voor de linkerhand op verzoek van de pianist Paul Wittgenstein (1887-1961), die in de eerste wereldoorlog zijn rechterarm verloor. Paul was overigens de oudere broer van de filosoof Ludwig Wittgenstein, en een leerling van de beroemde Leschetizky. Paul Wittgenstein speelde in 1932 de première. Overigens was Ravel bepaald niet de enige die een concert voor hem schreef: ook Benjamin Britten, Paul Hindemith, Erich Wolfgang Korngold, Sergei Prokofiev en Richard Strauss schreven stukken voor hem. Er is een opname bekend van het Concertgebouworkest gedirigeerd door Bruno Walter waarin Wittgenstein het pianoconcert voor de linkerhand van Ravel vertolkt, op Youtube te vinden.

Jacqueline Blancard heeft dit concert overigens drie keer opgenomen - 2x met Ernest Ansermet, de derde keer in 1953, samen met het pianoconcert in G van Ravel, met het Orchestre de la Suisse Romande voor Decca (met dank aan Sibeliusfan voor de aanvullende informatie!).
Dit concert staat trouwens verkeerd genoemd in de CHARM database: daar staat dat het om het pianoconcert in G zou gaan, maar het is wel degelijk het concert voor de linkerhand.

Charles Münch

Maurice Ravel: Pianoconcert pour la main gauche (1929-1930)    17:58
Jacqueline Blancard, piano
Orchestre Philharmonique de Paris o.l.v. Charles Münch
78t 30 cm: Polydor 566.192-3   1125-8 ggp
Opname 1938

Download flac
Download mp3

vrijdag 10 februari 2012

Wilhelm Backhaus 1, Adrian Boult: Brahms (HMV, 1932)


Wilhelm Backhaus (1884-1969): Duits pianist en docent. Opgeleid van 1891-1899 op het conservatorium van Leipzig, daarna kort lessen bij Eugen d'Albert in Frankfurt in 1899. Eerste tournee op z'n 16e in 1900. Won in 1905 het Anton Rubinstein Concours (Bartók werd tweede). Hij verhuisde in 1930 naar Lugano en werd Zwitsers staatsburger. Had een zeer lange carrière als pianist (70 jaar), waarin hij meer dan 4000 concerten gaf. Nam vanaf 1908 veel platen op tot vlak voor zijn dood. In 1909 was hij de eerste die een (bijna compleet) concert opnam: het pianoconcert van Grieg. In 1928 nam Wilhelm Backhaus als eerste de complete etudes van Chopin op. Nam in de jaren '30-'40 op voor HMV (EMI), na de oorlog voor Decca. Excelleerde in het klassieke Duitse romantische repertoire: Beethoven, Brahms. Lees meer over hem op Wikipedia.


Adrian Boult (1889-1983), Sir sinds 1937. Studeerde o.a. in Leipzig bij Artur Nikisch en Max Reger. 
1924-1930: City of Birmingham Symphony Orchestra.
1930-1950: dirigeerde het door hem opgerichte BBC Symphony Orchestra op tot zijn gedwongen vertrek vanwege zijn pensioengerechtigde leeftijd in 1950. 
1951-1957: chefdirigent van het London Philharmonic Orchestra, daarna President van dit orkest. Gaf concerten en maakte opnamen met dit orkest tot 1978. Lees meer over hem op Wikipedia.

Adrian Boult

Johannes Brahms: Pianoconcert no.1 in d op.15 (1858):
1  maestoso    19:10
2  adagio    12:44
3  rondo: allegro non troppo    10:49
Wilhelm Backhaus, piano
BBC Symphony Orchestra o.l.v. Adrian Boult
78t 30 cm: HMV DB 1839-43   2B 4109-18
Opname 28-11-1932
Totale tijd:   42:43

Download mp3

zondag 5 februari 2012

Bruno Walter: Wagner (Columbia, 1926)


Bruno Walter (eigenlijke naam: Bruno Schlesinger) (1876-1962): Duits dirigent, hij componeerde actief tot ca. 1910. Geboren in een middle-class Joodse familie in Berlijn. Hij noemde zich Bruno Walter sinds 1896 en veranderde zijn naam officieel in Bruno Walter toen hij zich in 1911 naturaliseerde als Oostenrijker. 
Debuut als dirigent bij de Opera Keulen in 1894. Vertrok later dat jaar naar de opera in Hamburg, waar hij werkte met Gustav Mahler en met hem bevriend werd. Dirigeerde vervolgens in Breslau (1896), Pressburg, Riga Opera, Latvia (1898), Berlijn Staatsoper (1900) als opvolger van Franz Schalk, met als collega's Richard Strauss en Karl Muck. Hij raakte in deze tijd bevriend met de componist Hans Pfitzner. Mahler nodigde Walter uit om naar de Weense Hof-Oper te komen als diens assistent en vanaf die tijd neemt zijn carrière een grote vlucht. Na Mahler's dood in 1911 vroeg Alma Mahler of Bruno Walter de première wilde dirigeren van Das Lied von der Erde en de 9e symfonie. Walter maakte ook de eerste opnamen van deze werken, live opgenomen in resp. 1936 en 1938 met de Wiener Philharmoniker.
Geliefd gastdocent in Amsterdam, Concertgebouw, in de periode 1934-1939. Vertrok in 1939 naar Amerika, werkte daar met grote orkesten als Chicago S.O., L.A. Philh., NBC Symph. Orch., New York Philh. en Philadelphia Orch. Lees meer over hem op Wikipedia.

Op 15 juni 1926 nam Bruno Walter met the Royal Philharmonic Orchestra de Ouverture "Rienzi" van Wagner op, die verscheen op 4 plaatkanten.


Richard  Wagner: "Rienzi" Ouvertüre    10:52
Royal Philharmonic Orchestra o.l.v. Bruno Walter
78t 30 cm: Columbia L 1820-1   (W)AX 1813-6
Opname 15-06-1926

Download

donderdag 2 februari 2012

Willem van Otterloo, R.O.: Brahms (Decca, 1947)


Als gastdirigent nam Willem van Otterloo (1907-1978) met het Residentie Orkest al in 1947 platen op voor Decca (Philips werd pas in 1950 opgericht), w.o. de Tragische Ouverture van Brahms. Meer Willem van Otterloo-opnamen kun je hier vinden. 
Willem van Otterloo werd in 1949 benoemd tot dirigent van het Residentie Orkest Den Haag. Het was een grote teleurstelling voor hem dat hij na het overlijden van Eduard van Beinum in 1959 niet werd benoemd tot chef-dirigent van het Concertgebouworkest. 
Van Otterloo was van 1962-1972 ook chef-dirigent van het Radio Philharmonisch Orkest, naast Jean Fournet. In 1967-1969 was hij chef-dirigent van het Melbourne Symphony Orchestra, en van 1971-1978 van het Sydney Symphony Orchestra. In 1974 volgde Jean Martinon hem op als dirigent van het Residentie Orkest.


1  Johannes Brahms: Tragische Ouverture    12:18
2  Johannes Brahms: Hongaarse dans no.1 in g    2:38
Willem van Otterloo, Residentie Orkest Den Haag
78t 30 cm: Decca X 10046-7   AM1064-5; 1102-3
Opname 22-02-1947; ?-09-1947

Download mp3